Navigation

Święto Jom Kippur, jest kulminacją i przypieczętowaniem 40-dniowego okresu skruchy. 30dni miesiąca Elul to czas przygotowań do Śądu Bożego, W Rosz HaSzana Bóg dokonuje sądu nad ludźmi i zapisuje swój wyrok w Księdze Życia. W swym miłosierdziu Bóg daje jeszcze specjalne, dodatkowe 10 dni na pokutę, a po tych dniach, w Jom Kippur Księga Życia zostaje zamknięta i zapieczętowana, co jest obwieszczane dęciem w szofar- róg barani.

„Oto dla was ustawa wieczysta: Dziesiątego dnia siódmego miesiąca będziecie pościć. Nie będziecie wykonywać żadnej pracy, ani tubylec, ani przybysz, który osiedlił się wśród was.Tego dnia bowiem będzie dokonane przebłaganie [hebr.: jekaper] za was, aby was oczyścić i żebyście byli czyści, wy wszyscy, od waszych grzechów przed Panem” (Kapł 16:29, 30)

Święto Jom Kippur, Dzień Przebłagania, zwany też Dniem Pojednania lub Dniem Odpuszczenia (hebrajski czasownik kaper znaczy odpuszczać grzechy, przebłagać, dokonywać przebłagania, przejednać, odpokutować, przebaczyć), przypadające 10 dni po Rosz HaSzana, 10 Tiszri (wrzesień/październik w kalendarzu gregoriańskim) jest najważniejszym i największym świętem judaizmu. Jest kulminacją i przypieczętowaniem 40-dniowego okresu tszuwy-skruchy trwającego od pierwszego dnia miesiąca Elul. W rzeczywistości więc miesiąc Elul i święto RoszHaSzana, zwane Dniem Sądu, są przygotowaniem i wprowadzeniem do Jom Kippur.

30dni miesiąca Elul to czas skruchy. O Rosz HaSzana mówi się, że w tym dniu Bóg dokonuje sądu nad ludźmi i zapisuje swój wyrok w Sefer HaChaim - Księdze Życia. Ale w swym miłosierdziu Bóg daje jeszcze specjalne, dodatkowe 10 dni na pokutę, Aseret Jemej Tszuwa, a po tych dniach, w Jom Kippur Księga Życia zostaje zamknięta i zapieczętowana, co jest obwieszczane dęciem w szofar- róg barani.

Liczba 40 ma symboliczne znaczenie odnoszące się do skruchy i sądu Bożego i Jego miłosierdzia. Wielokrotnie liczba ta występuje w takim właśnie kontekście w Biblii: 40 dni deszczów potopowych za dni Noego, kiedy to Bóg osądził ten świat i postanowił zatopić go w wodach, a tylko Noemu, jedynemu skruszonemu i sprawiedliwemu, okazał swe miłosierdzie; 40dniowa podróż Eliasza do góry Horeb (1 król 19:8); 40dni dane Niniwie na pokutę (Jonasz 3:4); 40dni przebłagania i pokuty Ezechiela za grzechy pokolenia Judy (Ez 4:6). Ale najważnieszja – w kontekście Jom Kippur- liczba 40 to 40 dni pobytu Mojżesza na górze Synaj (zob. Powt. Prawa 9:25). Tyle czasu Mojżesz wstawiał się w modlitwach błagalnych za narodem Izraela, który zgrzeszył oddając cześć złotemu cielcowi. To właśnie 10 Tiszri zakończył się jego pobyt na górze, Mojżesz zszedł z drugimi tablicami kamiennymi, na których wyrytych było Aseret HaDwarim -10 Słów znane jako 10 Przykazań. Dlatego Bóg ustanowił ten dzień świętem Pojednania, dniem postu, tszuwy, modlitw oraz – w okresie Świątyni- dniem ofiar, aby każdy Żyd indywidualnie oraz jako naród mogli oczyszczać się ze swych grzechów.

Święto Jom Kippur przyciąga nawet najmniej religijnych, a synagogi nie mieszczą tłumów przybyłych modlić się, pościć, wyznawać swe grzechy i błagać Boga o miłosierdzie i przebaczenie. W ten sposób uczestnicy pragną się zbliżyć do swojego Boga, wielu z nich odnajduje wówczas swe żywe związki z judaizmem zaniedbane w natłoku codziennych spraw w ciągu roku.

Hatikvah.pl

POST I PIĘĆ CZYNNOŚCI ZAKAZANYCH" /> 

Przepisy dotyczące obrzędów i przykazania na Jom Kippur zostały zapisane w Biblii. Ponieważ jest to jom tov, obowiązuje zakaz pracy, uczestnicy powinni uniżać swe serca pomiędzy wieczorem dziewiątego i wieczorem dziesiątego Tiszri. Zgodnie z halachą szczególnie pięć ennuim – czynności jest zakazanych:

• jedzenie i picie,

• mycie się

• noszenie skórzanego obuwia

• namaszczanie ciała

• stosunki małżeńskie.

Dzieci, kobiety ciężarne i chorzy są wyłączeni z zakazów.

Jom Kippur jest jedynym wielkim jom tov kiedy obowiązuje post. Z reguły w wielkie dni świąteczne zwane jom tov, nie pości się. Post sam w sobie nie jest tu jednak pokutą za grzechy ani rodzajem kary wyznaczanej samemu sobie z powodu popełnionych grzechów, ma raczej na celu skupić całą uwagę uczestnika na modlitwach, oderwać go od codziennych, doczesnych czynności takich jak przyrządzanie i spożywanie posiłku, aby człowiek mógł się oddać modlitwie. Taki post jest potrzebą serca skupionego na odnalezieniu kontaktu z Bogiem w tym dniu, na przemożnym pragnieniu bycia wysłuchanym, i sfinalizowaniu 40dniowej tszuwy. Rabbi Jehuda Halevi stwierdza: „post człowieka pobożnego jest taki, że uczestniczy w nim jego oko, ucho i język, a jego zainteresowanie kieruje się wyłącznie ku tym rzeczom, które mogą go przenieść w bliską obecność Boga” (Kuzari)

Hatikvah.pl

SPOWIEDŹ ŻYDOWSKA" /> 

Jom Kippur bywa zwane czasem modlitw, gdyż odbywa się wówczas pięć szczególnych usług modlitewnych. Pierwsza, wieczorem dziewiątego Tiszri, a także 10 Tiszri w czasie liturgii, nazywa się Kol Nidre (“wszystkie ślubowania”)i jej celem jest zaakcentowanie i uczczenie początku święta. W trakcie wieczornych modlitw z reguły nie nakłada się szala modlitewnego, ale Kol Nidre jest wyjątkiem. Kol Nidre polega na proszeniu Boga, aby anulował i unieważnił wszystkie ślubowania, przyrzeczenia jakie zostały podjęte w ciągu ostatniego roku, a nie zostały spełnione do dnia Jom Kippur. Chodzi tu o zobowiązania i deklracje składane Bogu, a nie ludziom. Zgodnie z judaizmem grzech niedopełnienia przyrzeczenia człowiekowi, powinien być wyznany temu, komu składało się przyrzeczenie i przez niego odpuszczony. Wszelkie pomówienia jakoby judaizm usankcjonował fałszywe przysięganie, składanie obietnic ze zgóry powziętym zamiarem ich niedochowania są pomówieniami i świadczyły o braku znajomości żydowskich obyczajów.

Kolejne trzy modlitwy trwają pomiędzy porankiem i popołudniem dziesiątego Tiszri. Charakterystyczną cechą ostatniego nabożeństwa modlitewnego zwanego Nejlat Szearim (Zamknięcie Bram) jest dęcie w szofar. Głos szofaru akcentuje radosną atmosferę jaka zapanowuje przy końcu Jom Kippur. Chociaż halacha nie nakazuje, to jednak wielu podczas każdej z pięciu modlitw przyjmuje postawę stojącą.

Głównym elementem zanoszonych do Boga modlitw jest specjalna, osobista „spowiedź”, czyli wyznanie win i grzechów (widuj) czynione bezpośrednio Bogu w modlitwie skierowanej do Niego. Pierwsze wyznanie czyni się w wigilię Jom Kippur, czyli wieczorem dnia poprzedzającego, w czasie wieczornej modlitwy, w części zwanej Amida (ad amad: stać). Odmawia się pijjutim, slichot i rahanim, czyli modlitwy błagalne, proszące o przebaczenie i miłosierdzie. Wyznanie grzechów czyni się 10 razy w ciągu święta, wymieniając długą listę grzechów, podzieloną na części, a każdą podsumowuje się stwierdzeniem: “Wszystkie je [grzechy] Boże Przebaczenia, przebacz nam, daruj nam i odpuść nam” (hebr.: weal kulam Eloah selichot selach lanu, mechal lanu, kaper lanu).

Podobnie jak i w inne święta tak i w Jom Kippur odczytuje się specjalne teksty biblijne. Podczas porannego nabożeństwa sześć osób zostaje wezwanych do odczytania 16 rozdziału księgi Kapłańskiej. Następnie odczytuje się Izajasza 57:15-58:14 (haftara) i Liczb 29:7-11 (maftir). Po południu zaś Kapłańską 18, księgę Jonasza i Micheasz 7:18-20 (haftara).

Hatikvah.pl

ZWYCZAJE JOM KIPPUR" /> 

Zwyczaje:

• 9-tego Tiszri nie jest wskazany post. Micwa nakazuje spożywać tego dnia posiłki, aby post 10tego Tiszri nie wyczerpał zbyt organizmu.

•  również w przeddzień Jom Kippur szczególny nacisk kładzie się na praktykowanie cedaka, czyli dobroczynności w postaci np. ofiar pieniężnych dla osób potrzebujących.

• przed właściwym Dniem Przebłagania należy także postarać się o przebaczenie grzechów od osób wobec, których zostały one popełnienie, a także przebaczyć własnym winowajcom. Dlatego w okresie przed Jom Kippur wiele uwagi poświęca się nie tylko pokucie i skrusze w relacji z Bogiem, ale także w relacji z bliźnimi. I podobnie jak nie należy zatajać grzechów przed Bogiem, nie należy też tego czynić przed ludźmi. Okres przed Jom Kippur to czas wzmożonych kontaktów między ludźmi, którzy wyznają sobie przewinienia i proszą o przebaczenie.

• późnym popołudniem w wigilię Jom Kippur (wieczór przed) odbywa się rytualne oczyszczenie polegające na rytualnym obmyciu się.

• Przyjął się też zwyczaj błogosławienia dzieci w wieczór przed Dniem Przebłagania. Zwyczaj związany z kaparot- czyli „okupem” za grzech. Zwyczaj ten wywodzi się z dawnych czasów, kiedy to jako okup za grzech przynoszono kurę, zwykle białą. Najprawdopodobniej początek tej tradycji wywodzi się z czasów świątynnych i związana jest z przepisami ks Kapłańskiej 5r, kiedy to człowiek, który popełnił jakieś przewinienie wobec Boga lub wobec bliźniego miał obowiązek dać jako przebłaganie za grzech zwierzę - owcę lub kozę, a jeśli nie było go stać to ptaka. Zubożenie ludności żydowskiej w czasach niewoli tłumaczy dlaczego powszechnie stosowano jako okup kury. W czasach dzisiejszych z reguły daje się pewną sumę pieniędzy zawiniętą w białą chustkę. Zebrane sumy przeznacza się na tzedakę.

• W samym zaś Dniu Przebłagania zapala się świecie i odmawia nad nimi błogosławieństwo. Regularne modlitwy Amida i niektóre części Szema są odmawiane głośno, choć zwykle czyni się to cicho.

• W synagodze aron hakodesz- wnęka na zwój Tory jest przykryta białą parochet- zasłoną, która ma nawiązywać do zasłony w dawnej Świątyni oraz do białych szat ofiarniczych najwyższego kapłana.

• Powszechny jest zwyczaj ubierania się na biało w Jom Kippur, a mężczyźni często nakładają kitel- specjalną białą szatę.

  Hatikvah.pl 

JOM KIPPUR W STAROŻYTNOŚCI" />

Jom Kippur w starożytności 

W czasach starożytnych święto Jom Kippur- tak jak i dziś- było najważniejszym świętem w kalendarzu biblijnym, a centralnym wydarzeniem tego święta były ofiary składane w Miszkan-Przybytku, wybudowanym na pustyni, w czasie wędrówki Izraelitów do Ziemi Obiecanej, a który w późniejsszych czasach został zastąpiony przez Beit HaMikdasz- Świątynię Jerozolimską. W dniu tym obowiązywał ścisły post, nie wolno też było się golić ani strzyc, nosić skórzanych butów, oraz obowiązywał nakaz wstrzemięźliwości w stosunkach małżeńskich.

Składanie ofiar prowadził i nadzorował Kohen HaGadol - Kapłan Najwyższy, zwany inaczej arcykapłanem, który do tego święta specjalnie się przygotowywał, mianowicie przed świętem udawał się do odosobnionego pomieszczenia i spędzał tam 7 dni (liczba siedem w tradycji judaizmu jest liczbą Boga, symbolizującą Jego wielkość, doskonałość i zupełność). W ostatnim dniu dokonywał rytualnych kąpieli oczyszczających oraz wkładał bigdej kodesz-święte szaty - białe, lniane szaty zwane szatami ofiarniczymi. Po zakończeniu ceremonii arcykapłan przebierał się w swój typowy strój, zwany czasem szatami czci i chwały.

Miszkan- Przybytek

1- Szaar HeChacer- Brama Dziedzińca, wejście na dziedziniec przybytku (Wyjścia 27:16)

2- Chacer – Dziedziniec (Wyjścia 27:9-18)

3- Mizbeach Hanechoszet – Ołtarz Miedziany (Wyjścia 27: 1-8)

4- Kijor Nechoszet – Umywalnia Miedziana do rytualnych obmywań (Wyjścia 30:18-21)

5-Masach- zasłona u wejścia do Miejsca Świętego (Wyjścia 26:36, 36:37)

6- HaKodesz – Miejsce Święte (Wyjścia 26:33)

7-Menora – świecznik siedmioramienny (Wyjścia 37:17-29)

8-Szulchan- Stół, i Lechem Panim Chleby Pokładne (Wyjścia 25:23-30)

9- Mizbeach HaZahaw – Ołtarz Złoty (Wyjścia 30:1-10)

10- Parochet- zasłona (zwana drugą zasłoną) u wejścia do Miejsca Najwiętszego (Wyjścia 26:31-33)

11- Kodesz HaKodzaszim – Święte Świętych, w polskich przekładach: Miejsce Najświętsze, miejsce gdzie stała Arka Przymierza (Skrzynia Świadectwa) oraz wiadro z manną i laska Arona, która zakwitła

12- Aron Berit HaSzem- Skrzynia Przymierza Pańskiego, zwana też Aron Ha'edut- Skrzynią Świadectwa, oraz jej pokrywa zwana ubłagalnią- Kaporet, na której umieszczone były dwa cheruby – Kerubim, a między nimi świeciło nadprzyrodzone światło- Szekina symbolizujące obecność Wszechmogącego.

Biblijny opis obrządku ofiarniczego w Jom Kippur (Kapłańska 16r) rozpoczyna się od bardzo istotnego przykazania dla Arona, będącego wówczas Kohen HaGadol- Najwyższym Kapłanem. Otóż Jom Kippur był jedynym dniem w roku, kiedy to arcykapłan- i tylko on- mógł wejść do Kodesz HaKodaszim- Miejsca Najświętszego, i to w ściśle określonym momencie ceremonii ofiarniczej, z krwią cielca by kropić nią przed Kaporet- ubłagalnią. Krew zabitego cielca stanowiła ofiarę przebłagalną, bowiem tylko krew miała moc rozgrzeszenia, jak to stwierdza Kapłańska 17:11

“A ktokolwiek z domu izraelskiego albo z obcych przybyszów, którzy mieszkają pośród nich, będzie spożywał jakąkolwiek krew, zwrócę swoje oblicze przeciwko spożywającemu krew i wytracę go spośród jego ludu, gdyż życie ciała jest we krwi, a Ja dałem wam ją do użytku na ołtarzu, abyście dokonywali nią przebłagania za dusze wasze, gdyż to krew dokonuje przebłagania za życie.”

Najpierw przyprowadzano par benbakar- młodego cielca, oraz dwa kozły. Między kozłami dokonywano losowania, który dla Pana, a który dla Azazela (Azazel to imię demona). Następnie składano ofiarę z cielca, nad którego głową arcykapłan dokonywał przebłagania za siebie i pozostałych kapłanów. Następnie podobnie czynił przebłaganie za grzechy całego ludu nad głową kozła (seir) Pańskiego i składał go w ofierze, w taki sam sposób jak cielca. Biblia dokładnie opisuje jakie części zwierzęcia były palone na ołtarzu, a jakie poza obozem Izraelitów. Zwierzę było składane na ołtarzu miedzianym, natomiast na mizbeach hazahaw- ołtarzu złotym znajdującym się w HaKodesz kapłan spalał kadzidło. Część mięsiwa, skóry, odchody- czyli wszystkie części wydzielające przy spalaniu odór, były spalane na oddzielnym ognisku poza obozem Izraelitów przez specjalnie do tego wybranego człowieka. Ten, po spaleniu części poza obozem musiał dokonać rytualnego obmycia się. Z krwią cielca kapłan wchodził poza drugą zasłonę- parochet, i kropił krwią przed ubłagalnią. Bardzo ważne było, aby kapłan wszystko wykonywał tak jak przykazał Pan, gdyby zignorował któryś z przepisów, to groziła mu śmierć w momencie gdy przechodził pod drugą zasłoną by wejść do Kodesz haKodaszim.

Kozioł Azazela zwany też był sair hechaj- kozłem żywym, w odróżnieniu od Pańskiego, gdyż nie był zabijany i składany w ofierze na ołtarzu, lecz żywy wyprowadzany, przez specjalnego człowieka poza obóz, na pustynię. Wcześniej Aron kładł ręce na jego głowę i dokonywał symbolicznego przeniesienia grzechów narodu na kozła. “I tak poniesie na sobie ten kozioł wszystkie ich przewinienia do ziemi pustynnej” (Wyj 16:22).

Ten, który wypędzał kozła Azazela na pustynię, musiał wyprać swe szaty i dokonać rytualnego obmycia poza obozem.

Po złożeniu ofiar za grzech Kohen HaGadol przebierał się, zdejmował święte szaty lniane, obmywał się i wkładał swoje typowe szaty, pięknie zdobione i składał ofiarę całopalną, na którą składały się 2 barany, których tłuszcz spalał na ołtarzu. Następnie odczytywano fragmenty Tory i kapłan błogosłąwił ludowi. Przebłaganie się dokonało, miłosierdzie nadeszło i pojednanie z Bogiem stawało się faktem.

  Hatikvah.pl

Rozważania dla chrześcijan na Jom Kippur:

Nowotestamentowa typologia Dnia Pojednania